دوشنبه بیستم آبان 1387
کرزی، دشورایهای ارتباط با مخالفین و بحران قدرت
احمد شفایی
در اولین روز های که کرزی مرد چپن پوش قندهاری با تعداد اندکی از اطرافیانش وارد کابل شد. امید جدیدی در دل مردم افغانستان ایجاد گردید. مرد ساده و بدون تجمل که در مراکز عمومی شهر با مردم دیدار می کرد و عصر جدید را به مردم افغانستان نوید می داد. زندگی که در آن بوی از حزب دوستی و قوم گرایی دیده نمی شد.
روند کلی در کشور نیز به گونه بود که انتظار می رفت با مشارکت تمام اقوام و احزاب کشور روند جدید آغاز شود. افراد گروه طالبان که بعد از یک جنگ خورد کننده با ائتلاف بین المللی وجود فزیکی خود را از دست داده بود به دره ها و کوها و یا به کشورهای که از آنها حمایت می کردند فرار کردند.
چالش دیگر که فرا روی کرزی قرار داشت حزب اسلامی افغانستان به رهبری گلبدین حکمتیار بود که حکمتیار در ویلای لوکس و تجملاتی خود در بالا شهر تهران علم مخالفت را بالا می کند هرچند که قطب الدين هلال، يکی از اعضای بلند پايه حزب اسلامی افغانستان، روز دوشنبه 11 مارچ 2001 در شهر پیشاور پاکستان اعلام کرد که این حزب نه تنها هيچگونه خصومتی با اداره موقت افغانستان ندارد بلکه آماده تفاهم و همکاری با آن اداره است. اما نگرانی عمده در کابل وجود داشت.
در اولین روزهای تشکیل اداره موقت، حکمتیار از تهران خارج شد و ارتباط وی با رسانه ها و مردم بصورت علنی قطع شد. ايران دفاتر حزب اسلامی آقای حکمتيار را، پس از آن که او اعلام کرده با دولت موقت افغانستان مخالف است و نيروهايش را برای مبارزه با نيروهای خارجی در افغانستان بسيج کرده است، تعطيل کرد.
از طرف دیگر در اولین روزهای تشکیل دولت موقت یک سخنگوی وزارت خارجه افغانستان به خبرگزاری رويتر گفته بود که حکمتیار در صورت بازگشت به کشور، دستگير و به جرم جنايات جنگی محاکمه خواهد شد.
حکمتیار بعد از این تاریخ دیگر به یک مهره مهم و مخالف دولت افغانستان تبدیل شد. نفوذ سنتی گروهای وی در مناطق شرقی افغانستان مشکلات زیادی را برای دولت افغانستان ایجاد کرد. هرچند که مشارکت مستقیم نیروهای وابسته به حزب اسلامی در حملات انتحاری در افغانستان کمتر تایید شده است ولی نیروهای وی در انفجارهای کنار جاده ای، پرتاب راکت و جنگ های چریکی از تجارب قابل ملاحظه ای برخوردار می باشد که مشکلات زیادی را نیز برای نیروهای امنیتی افغان و بین المللی ایجاد کرده است.
زمامداران کابل بعد از استقرار دولت موقت، انتقالی و جمهوری اعلام کرده بود که تنها با کسانی مذاکره خواهد کرد که دست آنان به خون مردم آغشته نباشد و از تمام افراد طالب و گروه حزب اسلامی دعوت کرده بود که به روند صلح کنونی کشور بپیوندند ولی ملا عمر و گلبدین حکمتیار باید محاکمه شوند اما روز جمعه 27 اکتوبر 2006 رئیس جمهور کرزی در کنفرانس مطبوعاتی از گلبدین حکمتیار و ملاعمر رهبر طالبان به طور رسمی دعوت که با دولت افغانستان مذاکره کند. رئیس جمهور تاکید کرد که گفتگو و مذاکره با هرکسی از جمله با گلبدین حکمتیار و ملاعمر بمنظور ختم جنگ و تحقق صلح و ثبات یک امر مثبت و مهم می باشد.
متاسفانه روند کنونی کشور به گونه ای می باشد که تعریف مشخص از مولفه های قدرت در کشور وجود ندارد و یا اینکه تعریف مشخصی از آنها وجود ندارد. اکنون دولتمردان ما دید مشخص و تعریف دقیق از میزان قدرت سیاسی مخالفان خود ندارند و یا اینکه در تعبیر و تفسیر آن دچار یک مشکل عمیق شناختی شده است.
بها دادن بیش از حد به حزب اسلامی افغانستان دولت کنونی را با مشکلات زیادی روبرو خواهد کرد. زیرا قرائت گلبدین حکمتیار از اسلام و دولت غیر ممکن است که با قوانین موجود کشور و ارزش های رایج در عرصۀ سیاسی و اجتماعی همسو شود و نتایج آن خواهد شد که ما با ورود حزب اسلامی به ساختار قدرت در دولت برهان الدین ربانی شاهد بودیم .
گلبدين حكمتيار رهبری است که بدون در نظر داشت مصالح بزرگ کشور به جزم اندیشی حزبی سخت اعتقاد دارد و اخیرا نیز ادعا کرد که حزب اسلامي افغانستان تنها گروهي است كه توانايي ايجاد دولت اسلامي و با ثبات را در كشور دارد.
تعداد از صاحب نظران معتقدند که دولت افغانستان در نظر دارد با کنار آمدن با حكمتيار تلاش کنند تا جنگجویان طالب که ارتباط با القاعده ندارند از این گروه تند رو دور سازند و زمینه را برای بازگشت آنان به افغانستان و پروسه صلح فراهم کند.
حمکمیتار نیز که اکنون اعلام کرده که همکاري با گروه طالبان را پايان داده و زمينه گفتگو با حامد كرزي رئيس جمهوري افغانستان نيز باز است. و درباره اینکه با کرزی گفتگو کرده و یانه تاكيد كرده است که گفتگو بهترين راه حل براي افغانستان است .
چندی قبل نیز غيرت بهير سخنگو و داماد حكمتيار با تلاش رئيس جمهوري پس از شش سال از زندان بگرام تحت اداره امريكايي ها به زندان پلچرخي كابل انتقال يافت و بعد آزاد شد. كارشناسان آزادي وي را دريچه يي براي گفتگو ميان حزب اسلامي و دولت افغانستان تعبير كرده اند.
اکنون به دلیل ابهام و پنهان کاری که در روند سیاسی کنونی کشور مردم نگران است که آینده آن چه خواهد بود. روند به گونه ای است که حزب اسلامی افغانستان بیشتر از هر حزب و گروه جهادی و غیر جهادی درحکومت وزیر، والی، رئیس و ولسوال دارد. و بسیاری از این مقامات دولتی وابستگی خود را با حزب اسلامی حفظ کرده و چنانچه شواهد نشان می دهد با رهبر خود در ارتباط اند. و افزایش این روند نیز همچنان ادامه دارد.
تعداد از صاحبت نظران معتقدند که نزدیک شدن انتخابات ریاست جمهوری باعث شده است که دولت کرزی به نزدیکی بیشتر به حزب اسلامی فکر کند آما مقامات حزب اسلامی اسلامی افغانستان اعلام کرده اند که به عنوان یک حزب سیاسی درانتخابات ریاست جمهوری سال آینده از خود کاندیدایی مستقل خواهد داشت.
داکتر فضل محمد ابراهیمی عضو شورایی اجرایوی حزب اسلامی روز شنبه 25 سرطان درسومین و آخرین روز نشست سراسری این حزب درکابل بیان داشت که درجریان گفتگوهای سه روزه بین اعضایی حزب فیصله به عمل آمد که حزب اسلامی درانتخابات ریاست جمهوری سال آینده افغانستان کاندیدایی مستقل خود را، داشته باشد.
اکنون تعداد از صاحب نظران معتقد ند که رئیس جمهور کرزی در یکی از سفر های خارجی خود به شوخی به تعدادی از دیپلوماتهای افغان گفته بود که اگر این جنگ سالارها بسیار مجبورم کنند، حکومت را به طالبان و حکمتیار میسپارم. ولی اکنون روند به گونه ای شده است که مردم فکر کنند کارها به سمتی می رود که کرزی قبلا به شوخی اعلام کرده بود و اکنون در نظر دارد که این شوخی اش را جامه حقیقت بپوشاند.
حتی تعداد از روزنامه بعد از آزادی غیرت بهیر اعلام کردند که گزارشای رسیده از ارگ ریاست جمهوری حاکیست در جریان ملاقات آقای کرزی با وی که بلافاصله بعد از رهایی وی از زندان پلچرخی صورت گرفت، آقای کرزی چندین کرسی وزارت را به حزب اسلامی حکمتیار پیشنهاد کرد به شرطی که آقای بهیر با جلال الدین حقانی و حکمتیار و ملاعمرارتباط گرفته و آنان را به همراهی با حامد کرزی تشویق نماید. در واقع با این اقدام آقای کرزی می خواهد خود را شامل یک برنامه مصالحه سیاسی بزرگ ترکند که به نظر اغلب صاحب نظران بسیار خطرناک و برای مردم افغانستان گران خواهد بود.